Satelitski snimci potvrđuju da su pogođeni hangari u vazduhoplovnoj bazi Kralj Fejsal, ali Vašington još nije saopštio precizan obim gubitaka. Moguće uništenje novih letelica dodatno bi produbilo problem američkog ratnog vazduhoplovstva, pošto se model MQ-9A više ne proizvodi
Osam novih američkih bespilotnih letelica MQ-9A „riper”, koje još nisu bile uvedene u operativnu upotrebu, uništeno je u iranskom raketnom napadu na vazduhoplovnu bazu Kralj Fejsal u Jordanu, saopštio je Korpus čuvara Islamske revolucije.
Prema navodima iranske strane, u istom napadu uništena su ili teško oštećena još dva drona ovog tipa koja su već bila u aktivnoj službi. Teheran, dakle, tvrdi da je u poslednjem talasu udara iz američke flote izbačeno ukupno deset „ripera”, ali taj broj do sada nije potvrđen iz nezavisnih izvora niti su ga zvanično potvrdili Pentagon i američka Centralna komanda.
Napadi na baze Kralj Fejsal i Princ Hasan izvedeni su u okviru 25. talasa iranske operacije „Nasr 2”, koju Teheran predstavlja kao odgovor na američke udare na Iran. Korpus čuvara Islamske revolucije saopštio je da su pogođeni objekat za pripremu i održavanje bespilotnih letelica, komandni centar i hangar koji su američke snage koristile za smeštaj i pripremu borbenih aviona F-15.
Iranska strana tvrdi i da su dva američka teška transportna helikoptera pretrpela znatna oštećenja, pošto je pogođen hangar u kojem su se nalazila. U udaru na objekat za smeštaj vojnika, kako je navedeno, bilo je poginulih i ranjenih pripadnika američkih snaga, ali precizan broj nije saopšten.
Američki zvaničnici ranije su potvrdili da su iranske rakete pogodile više baza u Jordanu, uključujući Kralj Fejsal i Muvafak Salti, kao i još jedan aerodrom na kojem je oštećeno nekoliko helikoptera „blek hok”. Centralna komanda SAD, međutim, nije objavila kompletnu procenu štete na letelicama i vojnim objektima.
Satelitski snimci nastali posle napada pokazuju teško oštećenje, odnosno uništenje jednog avionskog hangara u bazi Kralj Fejsal. Snimci potvrđuju da je objekat direktno pogođen, ali se na osnovu njih ne može pouzdano utvrditi da li se u hangaru u trenutku udara nalazio lovac F-15E „strajk igl”, kako tvrdi Teheran.
Navodi o uništenju osam novih „ripera” posebno su značajni zbog sve manje mogućnosti američkog ratnog vazduhoplovstva da nadoknadi gubitke ovog tipa letelica. Proizvodna linija za model MQ-9A zatvorena je 2025. godine, nakon odluke američkog ratnog vazduhoplovstva da više ne naručuje taj model.
Kompanija „Dženeral atomiks” raspolagala je sa manje od deset letelica koje bi, u slučaju potrebe, mogle da budu ponuđene američkoj vojsci. U taj broj bilo je uključeno i oko pet dronova koji bi mogli da budu sklopljeni od delova preostalih na zalihama. Ukoliko se potvrdi da je osam takvih letelica uništeno u Jordanu, američka kratkoročna rezerva praktično bi bila iscrpljena.
Američko ratno vazduhoplovstvo saopštilo je početkom jula da pokušava da očuva preostalu flotu popravkom oštećenih letelica i kupovinom raspoloživih primeraka, dok se dugoročno priprema nova generacija bespilotnih sistema.
Prema podacima objavljenim u maju, broj operativnih „ripera” u američkom ratnom vazduhoplovstvu smanjen je sa oko 165 na približno 135 letelica. Do tog trenutka je u operacijama protiv Irana izgubljeno gotovo 30 dronova, od kojih su neki oboreni u vazduhu, dok su drugi uništeni u napadima na baze.
Nastavljena je ograničena proizvodnja modela MQ-9B „skajgardijan” i njegove pomorske verzije „sigardijan”, ali je reč o znatno izmenjenoj letelici, sa drugačijom konstrukcijom, elektronskim sistemima i zahtevima za održavanje. Ona zato ne predstavlja neposrednu i jednostavnu zamenu za svaki izgubljeni MQ-9A.
„Riper” ima centralnu ulogu u američkim operacijama prikupljanja obaveštajnih podataka, nadzora, izviđanja i preciznih udara. Letelica može da ostane u vazduhu duže od 27 časova, da deluje na visinama do oko 15.000 metara i da nosi kombinaciju senzora, navođenih bombi i raketa.
Smanjenje flote zato ne pogađa samo američke snage. Saveznici u NATO-u i partnerske armije u brojnim operacijama oslanjaju se na američke dronove za neprekidno praćenje bojišta, otkrivanje ciljeva i navođenje udara.
Ukoliko se veliki gubici nastave, Vašington će morati da bira između različitih ratišta na kojima će rasporediti preostale letelice. Saveznici bi, istovremeno, mogli da budu primorani da prihvate slabiju obaveštajnu pokrivenost ili da angažuju sopstvene, znatno ograničenije kapacitete.
Napadi na američke baze u Jordanu zato su, pored neposrednog vojnog značaja, pokazali i ograničenja američke odbrambene industrije u uslovima dugotrajnog sukoba. Gubici se mogu dogoditi u jednom raketnom napadu, dok su za obnavljanje složenih vazduhoplovnih sistema potrebni meseci, pa i godine.
(politika.rs)
